پتانسیومتر چیست؟

پتانسیومتر چیست؟

پتانسیومتر (Potentiometer) که به اختصار POT نیز نامیده می‌شود، یک قطعه آنالوگ سه‌ سر است که به صورت مکانیکی قابلیت چرخش دارد.

پتانسیومترها قطعاتی پسیو هستند، یعنی به یک منبع تغذیه یا مدار اضافه برای ایفای نقش خود به صورت خطی یا چرخشی نیاز ندارند.

پتانسیومترهای متغیر در انواع مختلفی موجود هستند و می‌توان آن‌ها را به سادگی تنظیم کرد و برای کنترل ولتاژ، جریان یا بایاس و کنترل بهره یک مدار برای رسیدن به شرایط تنظیم صفر به کار برد.

واژه Potentiometer ترکیبی از واژه‌های Potential Difference (اختلاف پتانسیل) و Metering (اندازه‌گیری) است که به دوران ابتدایی گسترش الکترونیک بر می‌گردد. در گذشته، با تنظیم سیم‌پیچ‌های مقاومتی بزرگ، مجموعه‌ای از اختلاف پتانسیل‌ها اندازه‌گیری می‌شد.

امروزه، پتانسیومترها نسبت به گذشته کوچکتر و دقیق‌تر هستند و مانند اغلب قطعات الکترونیک انواع مختلفی با نام‌های مقاومت متغیر (Variable Resistor)، پیش‌‌تنظیم (Preset)، تریمر (Trimmer)، رئوستا (Rheostat) و البته پتانسیومتر متغیر (Variable Potentiometer) دارند.
علی‌رغم تفاوت نام این قطعات، عملکرد آن‌ها دقیقاً مشابه است و مقدار مقاومت خروجی آن‌ها با حرکت یک کنتاکت یا لغزنده مکانیکی توسط یک کنش خارجی تغییر می‌کند. مقاومت‌های متغیر به هر شکلی که باشند، عموماً عملکردهای کنترلی خاصی مانند تنظیم صدای رادیو، تنظیم سرعت یک وسیله نقلیه، تنظیم فرکانس یک اسیلاتور یا کالیبراسیون دقیق یک مدار دارند.

عبارت‌های پتانسیومتر و مقاومت متغیر اغلب با هم برای توصیف یک قطعه به کار می‌روند، اما دانستن این نکته ضروری است که اتصالات و عملکرد این دو قطعه با یکدیگر تفاوت دارد. هرچند، پتانسیومتر و مقاومت متغیر تعدادی ویژگی مشترک نیز دارند: در هر دو انتهای این دو قطعه، یک مسیر مقاومتی به کنتاکت‌ها متصل هستند و کنتاکت سوم نیز که لغزنده نام دارد متحرک است.